Öğrenmenin Işığıyla Aydınlanmak: “Ağaran Ne Demek?” Üzerine Bir Pedagojik Yolculuk Bir eğitimci olarak her sabah sınıfa girdiğimde, öğrencilerimin gözlerindeki merak ışığı bana öğrenmenin gerçek anlamını hatırlatır: değişmek, dönüşmek, aydınlanmak… Tıpkı karanlık bir gecenin ardından ağaran bir sabah gibi. “Ağaran ne demek?” sorusu, sadece bir kelimenin anlamını değil; öğrenmenin, farkındalığın ve insanın içsel dönüşümünün de bir simgesini taşır. Gelin, bu kelimenin izinde bir anlam ve öğrenme yolculuğuna çıkalım. Kelimenin Kökü: “Ağaran” Ne Anlatır? Türkçede “ağaran”, “ağarmak” fiilinden türemiştir ve genellikle “beyazlaşan”, “aydınlanan”, “ışık kazanan” anlamlarına gelir. Fiziksel olarak, sabahın ilk ışıklarıyla kararan gökyüzünün beyazlaşmasını anlatır. Ancak dil, sadece nesnel bir aktarım…
14 YorumEtiket: de
Kanın Yüksek Olması Ne Demek? Geleceğe Dair Sağlık, Teknoloji ve Toplum Perspektifleri “Kanın yüksek çıkmış” cümlesini duyduğunuzda aklınızdan ilk geçen şey ne olurdu? Çoğu insan için bu, bir laboratuvar sonucundan ibarettir. Oysa gelecekte bu basit cümle, sadece bireysel sağlığımızı değil; yaşam tarzımızı, tıbbı, toplumu ve hatta teknolojiyi şekillendiren bir kavrama dönüşebilir. Gelin birlikte beyin fırtınası yapalım: Kan değerlerinin yüksek olması ne anlama gelir, gelecekte neye dönüşebilir ve bizi nasıl bir dünyaya götürebilir? Kanın Yüksek Olması: Basit Bir Sonuçtan Fazlası Kan testlerinde “yüksek” olarak tanımlanan değer, genellikle kanda bulunan belirli bir bileşenin normal aralığın üzerinde olduğunu gösterir. Bu, kırmızı kan hücrelerinden…
8 YorumKan Kanserinde Hangi Değerler Yüksek Çıkar? Tek Bir Sayıya Tapınmayı Bırakalım! Net konuşacağım: “Kan kanserinde hangi değerler yüksek çıkar?” sorusunun hızlı bir cevabı yok; çünkü bu hastalık tek bir rakama sığmaz. Yine de sağlık içeriklerinin büyük kısmı, laboratuvar sonuçlarını bir skor tabelasına çevirip “yüksek = kanser, düşük = rahat ol” konforuna kaçıyor. Oysa gerçekler rahatsız edici: Lösemi dediğiniz şey, farklı alt tiplere göre hem “yüksek” hem “düşük” değerlerle gelebilir. Hadi ezberi bozalım, tartışmayı açalım: Tek bir değeri parlatmak kime yarıyor—bilgiye mi, tıklamaya mı? Önce Bir Hata Düzeltmesi: “Lösemide WBC Hep Yüksek” Diye Bir Kural Yok Popüler mit: “Beyaz küre (WBC)…
8 YorumDana Gulaşlık Nedir? Gücün, Toplumun ve Sofranın Siyaseti Bir siyaset bilimci olarak bilirim ki, hiçbir şey sadece “yemek” değildir. Her tabak, bir iktidar ilişkisi taşır; her pişirme yöntemi, bir toplumsal düzenin alegorisidir. “Dana gulaşlık nedir?” sorusu da yalnızca mutfağa ait bir soru değildir. Bu, aynı zamanda toplumun nasıl örgütlendiğini, bireylerin güçle nasıl ilişki kurduğunu, hatta kimlerin “kaynadığını” ve kimlerin “piştiğini” anlamaya yarayan bir siyasal metafordur. Etin Anatomisi, Gücün Anatomisi Dana gulaşlık, dana etinin özel olarak doğranmış, genellikle iri parçalardan oluşan bir halidir. Yavaş pişirilir, sabır ister; tıpkı kurumların oluşumu gibi. Bu et türü, kısa vadeli değil uzun vadeli bir emekle…
10 YorumFibula: Baldırın dış tarafında, kaval kemiği (tibia) ile birlikte uzanan ince, uzun kemiktir. Vücudun ağırlığını doğrudan taşımaz; ama ayak bileği stabilitesinde ve kas bağlantılarında kritik rol oynar. Hiç düşündünüz mü, bir gün insan bedeninin parçalarını sadece biyolojik değil, teknolojik açıdan da “yeniden tanımlayacağımızı”? Bugün, “Fibula kemiği hangisi?” sorusunu anatomiden çıkarıp geleceğe, bilimin, mühendisliğin ve insanlığın kesişim noktasına taşıyoruz. Çünkü fibula, sadece bacağımızdaki ince bir kemik değil; geleceğin biyonik tasarımlarına, insan–makine uyumuna ve dayanıklılığın yeni tanımına dair ipuçları barındırıyor. Fibula Kemiği Hangisi? Anatomiden Geleceğe Uzanan Bir Yol Bacağımızda iki uzun kemik vardır: tibia (kaval kemiği) ve fibula (baldırın dış tarafındaki ince…
6 YorumGönlü Bol Deyimi Ne Anlama Gelir? Tarihsel Bir Bakış Bir tarihçinin gözünde kelimeler, yalnızca anlam taşıyan araçlar değil; geçmişin yankılarını bugüne ulaştıran sessiz tanıklardır. Her deyim, toplumun yaşadığı dönüşümlerin, değer dünyasının ve insana dair inançlarının özetidir. “Gönlü bol” deyimi de bu kültürel mirasın nadide örneklerinden biridir. Günümüzün hızla değişen dünyasında bile, bu deyim, insanın paylaşma, verme ve yürek genişliğiyle var olma çabasını temsil eder. Tarihsel Köklerde Gönül Kavramı Türk kültüründe “gönül”, sadece kalbin karşılığı değildir; o, insanın ruh merkezi, sevgi ve iyilik kaynağıdır. Orhun Yazıtları’ndan Divanü Lügati’t-Türk’e kadar uzanan metinlerde, “gönül” kavramı, cömertlik, merhamet ve insanlık onuru ile iç içe…
10 YorumVarlığın Kökleri Üzerine: Gölevez Bitkisi Ne Anlatır? Bir filozofun bakış açısından her varlık, sadece “olan” değil, aynı zamanda “anlam taşıyan” bir varlıktır. Gölevez bitkisi — ya da bilinen adıyla kolokas — yalnızca tropik topraklarda yetişen bir bitki değildir; o, doğanın insanla kurduğu sessiz diyalogun bir parçasıdır. Soran bir zihin için “Gölevez bitkisi neye yarar?” sorusu, biyolojik bir sorgudan çok daha fazlasıdır. Çünkü bu bitki, doğanın, bilginin ve ahlakın sınırlarını düşündürür. Epistemolojik Bir Başlangıç: Bilgiyi Topraktan Öğrenmek Her bilgi, bir deneyimin ürünüdür. İnsanlık doğayı gözlemleyerek öğrenmiş, her bitkiyle yeni bir bilgi inşa etmiştir. Gölevez bitkisi de bu bilgi serüveninin bir durağıdır.…
12 Yorum“Hapishane nedir TDK?” – Kelimeler değişir, duvarlar konuşur Bir kelime bazen bütün bir çağın vicdanına ayna tutar. “Hapishane” dediğimizde aklımıza yalnızca yüksek duvarlar gelmesin; bu kelime, adalet anlayışımızın bugünü ve yarını hakkında da çok şey fısıldar. Gelin, bir grup arkadaş gibi samimi bir sohbette, kelimenin kökenine inelim, bugünkü karşılığını tartışalım, geleceğin ihtimallerini birlikte kurcalayalım. Kısa cevap: TDK’ya göre “hapishane” cezaevi demektir; Türkiye’de resmî kullanımda ise “ceza infaz kurumu” ifadesi tercih edilir. ([Mynet][1]) TDK ne diyor? Anlam ve yazım TDK kaynaklı sözlük yansımalarında “hapishane”nin anlamı tek kelimeyle cezaevi olarak verilir. Güncel popüler sözlük derlemeleri de TDK’ya atıfla aynı karşılığı paylaşır. :contentReference[oaicite:1]{index=1}…
14 YorumFaiz Yiyenlere Ne Olacak? | Paranın Faizi, Kalbin Bedeli Parayla aramızda garip bir ilişki var. Onu kazanmak için yıllar harcıyoruz, ama kazandığımızda da korkuyoruz: “Helal mi, haram mı, doğru mu, yanlış mı?” Özellikle de konu faiz olunca… Bu kelime hem ekonomi kitaplarında, hem kutsal metinlerde, hem de mahalle sohbetlerinde aynı anda yankılanıyor. Bugün gelin, “faiz yiyenlere ne olacak?” sorusuna biraz samimi, biraz veri dolu, biraz da hikâyeli bir bakış atalım. Modern Zamanın “Faiz Döngüsü” Dünya Bankası’nın 2024 raporuna göre, dünyadaki kredi sistemlerinin %92’si faiz temelli çalışıyor. Yani sistemin çarkları faizle dönüyor. Bankadan kredi çekmek, kredi kartı borcu ödemek, mevduata faiz…
12 YorumÖğrenmenin Dönüştürücü Gücü ve Toplumsal Bellek: Depremde Ölenler Nasıl Gömüldü? Bir eğitimci olarak, öğrenmenin yalnızca bilgi edinmekten ibaret olmadığını; insanın dünyayı, acıyı, umudu ve dayanışmayı anlamlandırma biçimi olduğunu her gün yeniden görüyorum. Öğrenme, bireyin ve toplumun kendini dönüştürme yolculuğudur. Bu yazıda, belki de en ağır öğrenme deneyimlerimizden biri olan “deprem” üzerinden, ölüme, kayba ve toplumsal hafızaya dair bir farkındalık oluşturmayı amaçlıyorum. Peki, bir toplum olarak büyük yıkımlar karşısında neleri öğreniyoruz? Ve en önemlisi, bu öğrenme bizi nasıl değiştiriyor? Felaketin Pedagojisi: Depremden Öğrenmek Depremler, fiziksel olduğu kadar psikolojik ve toplumsal yapıları da sarsar. Bu süreçte bireyler, “kriz öğrenmesi” denilen bir deneyim…
12 Yorum