Giresun Espiye’nin Kaç Köyü Var?
Giresun’un Espiye ilçesi, Karadeniz’in o benzersiz güzelliklerini ve doğa harikalarını içinde barındıran, en azından turistler için keşfedilmeyi bekleyen yerlerden biri. Gerçi ben de öyle düşünüyorum, fakat biraz araştırınca, aslında sadece doğasıyla değil, içinde barındırdığı köyleriyle de ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Bütün bu köylerin ardında yatan sosyal, kültürel ve ekonomik yapıyı sorgulamak gerek.
Espiye’deki Köyler: Sayı ve Dağılım
Öncelikle şunu söyleyeyim, Espiye’nin köy sayısı oldukça fazla. 2021 verilerine göre, Espiye ilçesinde 80’in üzerinde köy bulunuyor. Ama burada dikkat edilmesi gereken bir konu var: Bu sayı sürekli değişebilir. Köylerin birleşmesi, yeni köylerin kurulması ya da idari yapılanmalar gibi sebeplerle bu sayı zaman içinde artabilir ya da azalabilir.
Espiye’nin köylerinin bir kısmı merkeze oldukça yakın, bazılarının ise neredeyse tüm dünyadan izole olmuş yerleşimler olduğunu görebiliyorsunuz. Aslında köylerin çeşitliliği, Espiye’nin kendisini tanımladığı şekilde, hem güçlü hem de zayıf yönlere sahip.
Güçlü Yönler: Doğa, Tarım ve Sakinlik
Köylerin sayısının fazla olması, her ne kadar yerel yönetim açısından zorluklara yol açsa da, bu durumu başka açılardan görmek mümkün. Espiye’nin köyleri, bölgenin doğal zenginliklerini, tarım potansiyelini ve köy hayatının getirdiği sakinliği bünyelerinde barındırıyor. Özellikle organik tarım yapan birçok köy, bu doğal alanları ve zenginliği avantaja dönüştürmüş durumda. Kim istemez ki temiz hava, doğayla iç içe bir yaşam ve toprağından üretilen sağlıklı ürünler?
Yerli halk, tarım ve hayvancılıkla geçiniyor ve bu iş, köylerin hayat damarlarından biri haline gelmiş. Bazı köylerde de geleneksel el sanatları ve yerel ürünler oldukça popüler. Yani öyle bir köyde oturuyorsunuz ki, yediğiniz her şeyin taze olduğunu biliyorsunuz, sabahları tarladan alınan sebzeleri, akşamları da köy fırınından çıkan ekmeği yiyorsunuz. Bunu başka bir yerde bulmak zor.
Zayıf Yönler: Hizmet Eksiklikleri ve Genç Nüfus Sorunu
Giresun Espiye’nin köyleri için tartışılması gereken en büyük sorun ise, bu köylerin şehirle olan bağının ne kadar zayıf olduğudur. Bunu ben kendim de fark ettim. Espiye’deki köylerin çoğunda, yerel yönetim hizmetleri yeterince güçlü değil. Sağlık hizmetleri, altyapı, eğitim olanakları gibi konular birçok köyde hala ciddi eksiklikler gösteriyor. Belirttiğim gibi, köyler şehirden uzak, bazıları adeta zamanın gerisinde kalmış ve modernleşmeden bihaber.
Bu durum özellikle genç nüfusun köylerden göç etmesine yol açıyor. Zaten köyde büyüyen gençler, eğitimsizlik ve işsizlik gibi sebeplerle büyük şehirlere, özellikle İstanbul gibi metropollere doğru göç ediyorlar. Gerçekten, göç olayı burada biraz sistematik bir sorun halini almış. Hangi köye gitsem, gencinden yaşlısına herkes “şehirde hayat daha kolay, burada işler zor” diyor. Bu yalnızca Espiye için değil, Karadeniz’in birçok köyü için geçerli bir sorun. Ancak Espiye’de bu durum o kadar bariz ki, neredeyse her köyde aynı dertten bahsediliyor.
Espiye’nin Sosyo-Kültürel Yapısı: Köyde Yaşamak mı, Şehirde Mi?
Evet, köylerin sayısının çok olması Espiye için avantaj mı, dezavantaj mı? Gerçekten de bu durumu tartışmaya açmak lazım. Köyde yaşamayı tercih edenler, doğayla iç içe, daha sakin bir yaşamı sürdürebiliyor. Ancak şehirde yaşamayı tercih edenler, iş olanakları, daha sosyal ortamlar ve gelişmiş altyapı açısından daha avantajlı.
Peki, bu köylerin hepsi bir anlam taşıyor mu? Bazı köyler bir hayli turistik olsa da, diğer köyler daha çok yerel tarım ve hayvancılıkla uğraşan sakinlere sahip. Hangi köy daha çok yerel halkı barındırıyor, hangi köy turizm odaklı büyüyor? Tüm bu soruları sormak ve gerçekleri irdelemek önemli.
Espiye ve Gençler: Köyde Bir Gelecek Var mı?
Bence asıl mesele şu: Bu kadar çok köy var ama o köylerde yaşamak isteyen gençler var mı? Ya da var da, varlıklarını sürdürebilecekler mi? Espiye’deki köylerin bir kısmı bu konuda hala büyük bir sınav veriyor. Gençlerin çoğu, köyde geçimlerini sağlamakta zorlanırken, büyük şehirlerde iş bulma konusunda daha umutlu hissediyorlar.
Mesela, Espiye’nin köylerinden bir tanesinde tarım yapmaya karar veren bir genç, büyük ihtimalle zorluklar yaşayacak. Çünkü tarımda bir köyde ilerlemek kolay değil, ancak şehirde her türlü iş fırsatı bulunuyor. Buna rağmen, bu köylerden bazılarında geleneksel yaşam biçimleri hala varlıklarını sürdürüyor. Yani şehre gitmek yerine köyde çalışmayı isteyen biri için, bazı köyler hala uygun olabilir. Fakat köyün ekonomik yapısı, onun gelecekteki başarı şansını doğrudan etkileyecektir.
Sonuç: Espiye’nin Geleceği Nereye Gidiyor?
Sonuçta Espiye’deki köylerin fazla olması, hem fırsat hem de problem barındırıyor. Evet, çok köy olması, doğal güzelliklerin yayılması, organik ürünlerin bolluğu gibi avantajları beraberinde getiriyor, ancak bu durum sosyal ve ekonomik sıkıntıları da barındırıyor. İdari hizmetlerin yetersizliği, genç nüfusun göç etmesi, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanamaması gibi sorunlar da Espiye’nin geleceğini tehdit eden noktalar arasında.
Yani, Espiye’nin köyleri bu kadar çok, ama gerçekten bu kadar köyün varlığı bir değer mi? Yoksa bu kadar çok köy, sadece Espiye’yi yönetenlerin, “evet biz çok köy var” diyebilmesi için mi var? Bence bu soruyu sorgulamak, Espiye’nin daha iyi bir gelecek kurabilmesi için oldukça önemli. Bu kadar köyden ne çıkacak? Espiye’nin geleceğini yalnızca doğal güzellikler değil, daha iyi bir planlama ve strateji şekillendirebilir.