Türkiye Tahılı Nereden Alıyor? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Türkiye, dünyanın önemli tarım üreticilerinden biri olarak, tahıl üretimi ve tüketimi konusunda dikkat çeken bir ülke. Ancak tahılın nereden alındığı sorusu sadece ekonomik ve lojistik bir mesele değil; aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi derin sosyal meselelerle de bağlantılıdır. İstanbul’da bir sivil toplum kuruluşunda çalışan bir genç olarak, sokakta, toplu taşımada ve işyerinde gözlemlediğim farklı grupların bu durumdan nasıl etkilendiğini ve Türkiye’nin tahıl politikalarının kimleri nasıl etkilediğini anlatmak istiyorum.
Türkiye’nin Tahıl Politikası ve Çeşitli Toplumsal Gruplar
Türkiye’nin tahıl üretimi büyük oranda iç pazar ihtiyacını karşılamak için yeterli olsa da, dışa bağımlılık hala önemli bir konu. Yabancı ülkelerden gelen bu tahıl, fiyat dalgalanmaları, politikalar ve dış ticaret anlaşmaları nedeniyle bazen halkın ulaşılabilirliğini zorlaştırabiliyor. Ancak bu durumun etkisi, bireyler ve gruplar arasında farklı şekilde hissediliyor.
Toplu taşımada sıkça karşılaştığım bir sahneyi düşünün; sabah saatlerinde yoğun metrobüs hatlarında, bir grup insan tahıl ürünlerini en ucuz şekilde almak için pazar yerlerinde uzun kuyruklar oluşturuyor. Genellikle bu kuyrukta kadınlar daha fazla. Çünkü kadınların, ev içindeki yiyecek ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduklarına dair bir toplumsal norm var. Fakat ekonomik zorluklar ve artan maliyetler, kadınları zor durumda bırakıyor. Eğer tahıl ürünleri dışarıdan yüksek fiyatlarla gelirse, bu durumu daha düşük gelirli, çalışan kadınlar daha yoğun şekilde hissediyor.
Tahılın Fiyatları ve Sosyal Adalet
Tahıl fiyatlarının artması, sadece bir ekonomik sorun olmaktan çıkıp, sosyal adalet meselesi haline geliyor. İstanbul’da bir sivil toplum kuruluşunda çalışırken, daha düşük gelir grubundaki ailelerle sıkça iletişime geçiyorum. Çocuklu bir anne, düşük maaşıyla alacağı tahıl ürünlerini hesaplamak zorunda kalıyor. Eğer fiyatlar yükselirse, çocuklarına sağlıklı ve besleyici bir öğün sunmak için, bu kadınların seçim yapması gerekiyor: Tahıl almak, ya da başka temel ihtiyaçları karşılamak.
Buradaki mesele, sadece bireylerin veya ailelerin kararlarıyla sınırlı kalmıyor. Bu durum, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini de derinleştiriyor. Çünkü toplumda genellikle kadınlar, ev işlerinden sorumlu görülüyor ve bu yükü taşırken, ekonomik adaletsizlik daha ağır bir şekilde onlara yansıyor. Erkeklerin de iş gücüne katılımı arttıkça, gıda alımına dair kararlar genellikle bir ailevi sorumluluk gibi görülüyor, ancak bu sorumluluk ve yük çoğunlukla kadınların omuzlarına biniyor.
Sınıfsal Eşitsizlik ve Gıda Erişimi
Tahıl ürünlerine erişim konusu, aynı zamanda sınıfsal eşitsizliği de gözler önüne seriyor. İstanbul’un merkezinden uzağa gittiğinizde, düşük gelirli mahallelerde tahıl ürünlerine erişim daha da zorlaşıyor. Marketlerdeki fiyatlar artarken, ucuz tahıl almak için büyük pazarlar ya da küçük dükkanlar aranıyor. Ancak, bu dükkanlarda genellikle sınırlı ürün çeşitliliği bulunuyor. Büyük alışveriş merkezlerinden alışveriş yapabilecek gücü olmayan insanlar için bu durum daha da derinleşiyor.
Bir sabah, sabah kahvaltısını yapmak için otobüsle işe giderken, bir pazarın önünden geçtim. Pazarda çeşitli gıda ürünleri satılıyor, ancak tahıl çeşitliliği oldukça daralmış durumda. Genellikle daha ucuz olan, ancak besin değeri düşük olan tahıl ürünleri rağbet görüyor. O an fark ettim ki, bu durum sadece ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda sosyal adaletle de ilgili bir mesele. Çünkü daha düşük gelirli insanlar, sağlıklı ve çeşitli gıda ürünlerine ulaşmada daha büyük engellerle karşılaşıyor. Bu, toplumda var olan eşitsizliği gözler önüne seriyor.
Çeşitlilik ve Erişim Hakkı
Tahılın nereden alındığı, aynı zamanda gıda çeşitliliği ve gıda hakkı meselesiyle de bağlantılı. Şehirdeki farklı etnik gruplardan gelen bireyler, yerel pazarlarda genellikle kendi kültürlerine ait tahıl ürünlerini arıyor. Ancak bu çeşitlilik, çoğu zaman gıda fiyatlarının artışı ve ürün yetersizliği nedeniyle zayıflıyor. Mesela, bir Kürt aile, gıda alışverişi yaparken bazen kendi geleneksel tahıl türlerini bulmakta zorlanabiliyor. Bu da, bir toplumun kültürel çeşitliliğinin yavaş yavaş erimesine neden oluyor. Farklı gruplar, yerel pazarlarda kendilerine ait ürünleri bulamadıkça, hem ekonomik olarak hem de kültürel olarak bir tür kayıp yaşıyor.
Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Çözüm Yolları
Tahıl ürünlerine erişim ve bunların alınması meselesi, yalnızca bireysel bir sorundan daha fazlasıdır. Bu, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, sınıfsal farkları ve kültürel çeşitliliği derinden etkileyen bir meseleye dönüşmüştür. Çözüm için, gıda politikalarının daha adil ve kapsayıcı bir şekilde düzenlenmesi, düşük gelirli gruplara yönelik desteklerin artırılması ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda daha fazla bilinçlenme sağlanması gerekiyor.
Toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, tahıl ürünlerinin daha ulaşılabilir hale getirilmesi, sadece ekonomik anlamda değil, aynı zamanda toplumsal barış ve adalet için de önemli bir adımdır. Gıda fiyatlarının stabil tutulması, toplumsal eşitsizlikleri azaltan, herkesin adil şekilde erişebileceği bir gıda politikası ile mümkündür.